Aktuelnosti


NJEMAČKA FONDACIJA ZA MEĐUNARODNU PRAVNU SARADNJU (IRZ) ORGANIZOVALA PROGRAM POD NAZIVOM „PREBOLIJEVANJE PROŠLOSTI – CILJEVI, POTEŠKOĆE I PUTEVI“

Njemačka fondacija za međunarodnu pravnu saradnju (IRZ) organizovala je, od 19. do 22. septembra, program posjete naučnika iz jugoistočne Evrope u Minhen, Regensburg i Nirnberg, pod nazivom „Prebolijevanje prošlosti – ciljevi, poteškoće i putevi“. 

U Minhenu su učesnici posjetili notarsku kancelariju „Vossius i Engel“, gdje je dr. Oliver Vossius govorio o notarskoj službi i arizaciji. Predavanje je sadržavalo tri cjeline: 1. Norme arizacije u vremenskom kontekstu - revolucionarna faza koja se sastojala od preuzimanja moći (30.01.1933.) sve do tzv. „Röhm puča“ (30.06/01.07.1934.). Zatim faza prividne legalnosti, od jula 1934. do napada SSSR-a 22.06.1941., i, na kraju, faza širenja pravnih granica, od juna 1941. do kraja rata. 2. Sistem pravnih normi - kao generalno apstrakno zamaskirane norme koje u stvarnosti ciljaju na marginalizovane grupe (posebno Jevreje), pa onda otvoreno diskriminirajuće norme i, kao posljednje, sprovođenje nepravde. 3. Važni parametri: polikratska struktura Trećeg Rajha, razlike na lokalnom nivou, prisustvo korupcije. Na kraju je bilo riječi o nacionalsocijalističkom zakonodavstvu vezanom za arizaciju. Pri tome je bila ponuđena tabela sa nazivima zakona i objašnjenjima gdje se mogu pronaći u službenom listu Rajha. U diskusiji koja je slijedila došlo je do zaključka da su navedene tačke bile vidljive i pri uvođenju drugih sistema nepravde.

Sljedećeg dana, 20. septembra, učesnici su stigli u Regensburg, gdje su se upoznali sa radom Instituta za istočnoevropko pravo Minhen (Instituts für Ostrecht München mit Sitz in Regensburg - IOR), njegovim zadacima i, posebno, aktivnostima u vezi sa prevazilaženjem prošlosti - o čemu je govorio dr. Herbert Küpper. Nakon toga učesnici su govorili o situacijama u južnoevropskim zemljama koje se nalaze u tranziciji, i to: iz Srbije prof. dr. Slavko Đorđević, uz predstavljanje časopisa „Hereticus“, koji tematizuje provjeru prošlosti te, u sklopu toga, i komunistička prošlost, Miloševićev režim, pa i režim NS-a; iz Bosne i Herzegovine prof. dr. Zlatan Meškić; iz Makedonije doc. dr. Aleksandar Spasov; te iz Hrvatske Tomislav Pintarić.

U okviru programa organizovano je predstavljanje knjige „Pravni položaj jevrejske zajednice u BiH od 1918. do 1945. godine“ autorice Benjamine Londrc, MA. Nakon toga slijedili su i izvještaji iz srednjoevropskih država o njihovom suočavanju sa prošlošću, tačnije iz Češke republike, o kojoj je govorio sudija prof. dr. Vojtech Simicek. Prof. Simicek je učestvovao u istraživačkom projektu „Pravno obrađivanje komunističke prošlosti u Evropi“, i objavio publikaciju „Komunističko pravo u Čehoslovačkoj“.

Na kraju je vođen razgovor o situaciji u Mađarskoj, koja je, što se tiče rehabilitacije žrtava autoritativnog režima, napravila najveće pomake.

Program je priveden kraju sa razmjenom mišljenja o lustraciji kao preduslovom za transformaciju i razgraničavanju između zločinca i žrtve, te o specifičnoj situaciji u Bosni i Hercegovini, gdje vlada takozvana etnokratija i gdje, izuzev nekoliko nevladinih organizacija, nema pokušaja objektivnog analiziranja prošlosti. Postavljeno je nekoliko pitanja za diskusiju. Otkriveno je da su se sve ove države našle u istim ili sličnim situacijama tokom bavljenja autoritativnim sistemima prošlosti. No, uočeno je da se u Njemačkoj pod suočavanjem sa prošlošću podrazumijevalo razmišljenje o sopstvenoj krivici, dok se u zemljama bivše Jugoslavije više ukazivalo na nepravdu druge etničke grupe a ne svoje.

Nakon Regensburga učesnici su posjetili Nirnberg i obišli Dokumentacioni centar i Memorijal posvećen Nirnberškom procesu. Dr. Sabina Ferhadbegović sa Univerziteta u Jeni održala je   predavanje o kažnjavanju njemačkih zlodjela za vrijeme Jugoslavije.

Po završetku programa može se zaključiti da je stvorena međunarodna mreža stručnjaka koji rade na ovoj važnoj, ali često nepopularnoj temi. Događaj su sudionici iskoristili i za ostvarivanje profesionalne saradnje, a IRZ je pokazao interes da se i u budućnosti bavi navedenom i sličnim temama.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Untitled Document